دستگاهها و تجهیزات پزشکی هستهای
آشنایی با دستگاهها، تجهیزات حفاظتی، مراقبت و نگهداری، کنترل کیفی و خطاهای رایج
دستگاهها، تجهیزات و کنترل کیفی
گاماکمرا و دستگاههای SPECT
اصول کار گاماکمرا
گاماکمرا (سینتیلاشن کمرا یا آنگر کمرا) اصلیترین دستگاه تصویربرداری در پزشکی هستهای است. کریستال NaI(Tl) پرتوهای گاما را به نور تبدیل میکند، PMTها آن را تقویت میکنند، و الگوریتمهای بازسازی تصویر SPECT را میسازند. انتخاب کولیماتور مناسب (LEHR، LEUHR، MEGP) بر اساس انرژی رادیوایزوتوپ یکی از مهمترین تصمیمات فنی است.
دستگاههای PET & PET/CT
اصول کار دستگاه PET/CT
PET (Positron Emission Tomography) بر اساس نابودی پوزیترون کار میکند — رادیوداروهای نشاندار با گسیلنده پوزیترون (مانند F-18 یا Ga-68) پس از تزریق، پوزیترون گسیل میکنند که با الکترون بافت برهمکنش کرده و دو فوتون ۵۱۱ keV در جهت مخالف تولید میکنند. آشکارسازهای حلقهای دستگاه این دو فوتون را بهصورت همزمان (Coincidence Detection) ثبت میکنند و تصویر توزیع متابولیک دارو را بازسازی میکنند. ادغام با CT در دستگاه PET/CT امکان همپوشانی اطلاعات متابولیک و آناتومیک را در یک جلسه واحد فراهم میکند — که دقت تشخیص و Localization ضایعات را نسبت به PET تنها بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
تجهیزات اندازهگیری و پرتوسنجی
اصول کار تجهیزات دزسنجی و اندازهگیری
تجهیزات اندازهگیری پرتو در پزشکی هستهای بر پایه یونش گاز یا سوسوزنی کار میکنند. دوزکالیبراتور (اتاقک یونیزاسیون) فعالیت رادیودارو را پیش از تزریق اندازه میگیرد و کالیبراسیون منظم آن مستقیماً بر دوز بیمار اثر میگذارد. پروب تیروئید با کریستال NaI(Tl) جهتدار، درصد برداشت ید رادیواکتیو توسط غده تیروئید را در فواصل زمانی مشخص ثبت میکند. Well Counter با هندسه ۴π حساسیت شمارش نمونههای بیولوژیک (خون، ادرار) را به حداکثر میرساند. سرویمتر نرخ دوز محیطی و آلودگی سطحی را در فضاهای مختلف مرکز پایش میکند.
دستگاههای PET & PET/CT
اهمیت QC در پزشکی هستهای
کنترل کیفی منظم در پزشکی هستهای مستقیماً بر صحت تشخیص و ایمنی بیمار تأثیر میگذارد. AEOI و EANM پروتکلهای QC دورهای را برای همه دستگاهها اجباری کردهاند. نتایج QC باید به مدت ۵ سال نگهداری شوند.